ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบำรุงสมองกำลังได้รับความนิยม และนี่คือเหตุผล

การรักษาสมองให้เฉียบคมเป็นสิ่งสำคัญสำหรับพวกเราหลายคน ไม่ว่าคุณจะเป็นนักศึกษาที่ขาดสมาธิในช่วงบ่ายหรือผู้สูงอายุที่กังวลเกี่ยวกับการหลงลืมเรื่องที่เกิดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ คุณก็ไม่ได้โดดเดี่ยวหากคุณกำลังคิดเกี่ยวกับการรักษาสมองให้แข็งแรง

สมองของคุณมีความสำคัญต่อความเป็นอยู่ที่ดีของคุณ สมองจัดการกระบวนการส่วนใหญ่ของร่างกายและช่วยให้คุณสร้างความคิด รู้สึกถึงอารมณ์ และสร้างตัวตนของคุณ ดังนั้นจึงเข้าใจไม่ยากว่าเหตุใดการรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อสุขภาพสมองจึงเป็นที่นิยม

คำว่า "nootropic" (นูโทรปิกส์) หมายถึงสารใดๆ ที่ส่งผลในเชิงบวกต่อการทำงานของจิต ทั้งนี้ alpha-GPC และ phosphatidylserine เป็นสารประกอบสองชนิดที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นนูโทรปิกส์ สารประกอบทั้งสองชนิดเป็นฟอสโฟลิพิด ซึ่งเป็นสารไขมันที่เป็นส่วนประกอบสำคัญของเซลล์ที่มีชีวิตทั้งหมด และเป็นส่วนประกอบทั่วไปในผลิตภัณฑ์เสริมการรับรู้และความจำ

ตอนนี้ เรามาสำรวจวิทยาศาสตร์ที่อยู่เบื้องหลังกันว่าสารประกอบเหล่านี้อาจช่วยปรับปรุงการทำงานของสมองของคุณได้อย่างไร

Alpha-GPC

alpha-GPC เป็นฟอสโฟลิปิดที่มีโคลีน เรียกในทางวิทยาศาสตร์ว่า L-alpha glycerylphosphorylcholine ร่างกายของคุณต้องการโคลีนเพื่อผลิตอะเซทิลโคลีน ซึ่งเป็นสารเคมีที่มีบทบาทสำคัญในการทำงานของสมอง อะเซทิลโคลีนในสมองนั้นเกี่ยวข้องกับการตื่นตัว ความจำ ความสนใจ และแรงจูงใจ¹ 

โคลีนยังเป็นสิ่งจำเป็นในการสร้างฟอสฟาติดิลโคลีน (PC) ซึ่งใช้ในการสร้างเยื่อหุ้มเซลล์ เมื่อสมองมีโคลีนเหลือน้อยและต้องการโคลีนมากขึ้น สมองจะสลาย PC จากเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อสร้าง alpha-GPC สถานการณ์เช่นนี้จึงเน้นย้ำให้เราเห็นถึงความสำคัญของการรักษาระดับโคลีนหรือรักษาโคลีนในรูปแบบที่จัดเก็บในสมอง (alpha-GPC) ให้เพียงพอ

ประโยชน์ของ alpha-GPC ต่อสมอง

งานวิจัยบางชิ้นแนะนำว่า alpha-GPC อาจช่วยปรับปรุงความจำและการเรียนรู้ ชะลอการรู้คิด และปรับปรุงการฟื้นตัวของโรคหลอดเลือดสมองได้

ในการศึกษาเล็กๆ ชิ้นหนึ่ง ผู้เข้าร่วมที่มีสุขภาพดี 32 คนได้รับ alpha-GPC หรือยาหลอกเป็นเวลาสิบวัน ในวันที่ 11 ผู้เข้าร่วมได้รับการฉีด scopolamine ซึ่งเป็นยาที่บั่นทอนความจำและการเรียนรู้ข้อมูลใหม่ หรือได้รับยาหลอก ผู้ที่รับ alpha-GPC ทำคะแนนการทดสอบความสนใจและความจำได้ดีกว่าผู้ที่รับยาหลอก²

การทดสอบที่มีกลุ่มควบคุมแบบสุ่มอีกชิ้นหนึ่งได้ศึกษาผลของ alpha-GPC ต่อบุคคล 126 คนที่มีภาวะสมองเสื่อมประเภทอัลไซเมอร์ ผู้ที่ได้รับ alpha-GPC มีการปรับปรุงความรู้ความเข้าใจเป็นอย่างมากในการทดสอบพฤติกรรมและสมองเมื่อเทียบกับผู้ที่ได้รับยาหลอก³ 

ในการทดลองที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วย 2,044 ราย ได้มีการมอบ alpha-GPC ให้กับผู้ที่ได้รับความทุกข์ทรมานจากโรคหลอดเลือดสมองหรือภาวะขาดเลือดชั่วคราว (มักเรียกว่า “mini-stroke”) ผลการทดสอบสถานะทางจิตของผู้เข้าร่วมดีขึ้นอย่างมากหลังจากได้รับ alpha-GPC เป็นเวลาหกเดือน ในตอนท้ายของการทดลอง 71% ของผู้ป่วยมีคะแนนที่สอดคล้องกับการไร้ "การเสื่อมของความรู้ความเข้าใจ" หรือ "การหลงลืม"⁴ 

Alpha-GPC ปลอดภัยหรือไม่

ร่างกายของคุณผลิต alpha-GPC ตามธรรมชาติ ดังนั้นนี่จึงเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ได้รับการยอมรับเป็นอย่างดี ผลข้างเคียงมักจะไม่รุนแรงและพบได้น้อยมาก ซึ่งผลข้างเคียงอาจรวมถึงความเหนื่อยล้า อาการแสบร้อนกลางอก คลื่นไส้ ท้องร่วง ปวดศีรษะ หงุดหงิด นอนไม่หลับ สับสน เวียนศีรษะ และผื่นที่ผิวหนังหรือรอยแดง ปฏิกิริยาดังกล่าวอาจบ่งบอกว่าระดับโคลีนในร่างกายของคุณสูงเกินไป

การศึกษากลุ่มขนาดใหญ่ในปี 2021 ชี้ให้เห็นว่าการเสริม alpha-GPC อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมอง โดยการศึกษาดังกล่าวครอบคลุมผู้คนกว่า 12 ล้านคนที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป นักวิจัยพบว่าผู้เข้าร่วมที่ทาน alpha-GPC ในช่วงสิบปีที่ผ่านมามีความเสี่ยงสูงที่จะเป็นโรคหลอดเลือดสมองมากกว่าผู้ที่ไม่เคยทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารดังกล่าวเลย⁵ 

อย่างไรก็ตาม การศึกษานี้มีข้อจำกัด ผู้ใช้ alpha-GPC นั้นมีอายุมากกว่าและมีอาการป่วยมากกว่าผู้ที่ไม่ได้ใช้ ดังนั้นพวกเขาอาจมีโรคหลอดเลือดแดงแข็งเป็นพื้นฐานอยู่แล้ว (ไขมันและคอเลสเตอรอลสะสมในหลอดเลือดแดง) ซึ่งจะทำให้พวกเขามีความเสี่ยงสูงต่อโรคหลอดเลือดสมอง

ฟอสฟาติดิลซีรีน

สมองของคุณต้องการฟอสฟาติดิลซีรีน (PS) เพื่อให้ทำงานได้อย่างเหมาะสม PS เป็นฟอสโฟลิปิดที่ทำหน้าที่สำคัญหลายอย่างในสมอง ได้แก่:

• ส่วนประกอบของพังผืดที่ล้อมรอบเซลล์สมองแต่ละเซลล์
• ช่วยสร้างและส่งข้อความจากเซลล์ในสมองเซลล์หนึ่งไปยังอีกเซลล์ การสื่อสารระหว่างเซลล์สมองก็คือการสร้างความทรงจำนั่นเอง
• มีส่วนช่วยในการสร้างไมโทคอนเดรีย ซึ่งเป็นโรงงานผลิตพลังงานในแต่ละเซลล์สมองของคุณ
• ช่วยให้เซลล์ทั้งหมดมีลักษณะเป็นของเหลวและซึมผ่านได้ จึงช่วยให้คุณสามารถขนส่งกลูโคส โปรตีน เอนไซม์ สารอาหาร และออกซิเจนเข้าและออกจากเซลล์สมองของคุณได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ประโยชน์ของฟอสฟาติดิลซีรีนต่อการทำงานของสมอง

เมื่อเซลล์สมองแข็งแรง เยื่อหุ้มเซลล์ก็จะมีลักษณะเป็นของเหลวและยืดหยุ่นได้ แต่การสะสมฟอสโฟลิปิดในร่างกายของคุณ รวมทั้ง PS จะเริ่มลดลงเมื่อคุณอายุเข้าสู่วัย 20 ปี เยื่อหุ้มเซลล์สมองจะเริ่มแข็งตัว และจากนั้นอารมณ์ ความจำ ความสนใจ และสมาธิก็จะลดลง⁶

ความจำที่ดีขึ้น

การศึกษาแนะนำว่าฟอสฟาติดิลซีรีนอาจมีประโยชน์ต่อความจำในการเรียนรู้และปรับปรุงความบกพร่องของความจำที่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมของความรู้ความเข้าใจซึ่งเป็นผลมาจากการสูงอายุ

ในการศึกษาแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุมด้วยยาหลอก นักเรียน 120 คนที่มีอายุระหว่าง 17 ถึง 18 ปีได้ดื่มนมเสริมฟอสฟาติดิลซีรีนหรือยาหลอกเป็นเวลา 40 วัน พวกเขาได้รับการทดสอบความจำก่อนและหลังการดำเนินการดังกล่าว ผู้ที่ดื่มนมที่มี PS มีความจำดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับผู้ที่รับประทานยาหลอก⁷

การศึกษาอีกชิ้นหนึ่งต่อบุคคล 149 คนได้ศึกษาผลกระทบของ PS ต่อการเรียนรู้และงานในชีวิตประจำวันที่เกี่ยวกับความจำ โดยศึกษาในผู้ที่มีความบกพร่องทางความจำที่เกี่ยวข้องกับอายุ ผู้ที่รับประทานฟอสฟาติดิลซีรีนเป็นเวลา 12 สัปดาห์มีผลการทดสอบการเรียนรู้และความจำดีกว่าผู้ที่ได้รับยาหลอก⁸

อารมณ์ที่ดีขึ้น

การวิจัยชี้ให้เห็นว่า PS อาจช่วยบรรเทาอาการซึมเศร้าได้

ในการศึกษาแบบอำพรางสองฝ่าย บุคคล 72 คนที่มีอายุระหว่าง 60 ถึง 80 ปีได้รับ PS หรือยาหลอก ผู้ที่รับประทาน PS มีอารมณ์ดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัดหลังจากบริโภคทุกวันเป็นเวลาสามเดือน ในขณะที่กลุ่มที่รับประทานยาหลอกไม่มีการเปลี่ยนแปลงอารมณ์อย่างมีนัยสำคัญ⁹ 

ในการทดลองทางคลินิกขนาดเล็ก ผู้หญิงสูงอายุ 10 คนที่เป็นโรคซึมเศร้าได้รับยาหลอกเป็นเวลา 15 วัน จากนั้นตามด้วย PS เป็นเวลา 30 วัน ผู้หญิงกลุ่มดังกล่าวทำแบบประเมินภาวะซึมเศร้าก่อนและหลังรับยาหลอก และหลังจากได้รับ PS เป็นเวลา 30 วัน อาการซึมเศร้าของผู้หญิงแต่ละคนดีขึ้นหลังจากรับประทาน PS¹⁰

ความสนใจและสมาธิที่เพิ่มขึ้น

การศึกษาเบื้องต้นหลายชิ้นได้บ่งชี้ว่าฟอสฟาติดิลซีรีนอาจเพิ่มความสนใจและสมาธิได้

ในการศึกษาแบบสุ่มแบบอำพรางสองฝ่ายในกลุ่มเด็ก 36 คนที่เป็นโรคสมาธิสั้น (ADHD) ผู้ที่ได้รับ PS เป็นเวลาสองเดือนมีพัฒนาการที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ได้รับยาหลอก¹¹ 

การศึกษาแบบอำพรางสองฝ่ายขนาดเล็กอีกชิ้นหนึ่งได้ศึกษาผลของ PS ในด้านการรับรู้ในกลุ่มชายวัยเรียนมหาวิทยาลัยจำนวน 18 คน หลังจากรับประทาน PS เป็นเวลาสองสัปดาห์ ผู้เข้าร่วมแสดงให้เห็นถึงความเร็วและความแม่นยำในการคำนวณที่ดีขึ้นเมื่อเทียบกับกลุ่มยาหลอก ผู้เขียนการศึกษาสรุปว่าการเสริม PS สามารถปรับปรุงความสนใจและสมาธิได้¹²

คุณควรมองหาฟอสฟาติดิลซีรีนประเภทใด

การศึกษาส่วนใหญ่เกี่ยวกับ PS ที่ดำเนินการในสหรัฐอเมริกามักใช้ PS ที่มาจากสมองวัว อย่างไรก็ตาม ยอดขายของ PS ที่มาจากวัวนั้นได้ลดลงเนื่องจากความกลัวเกี่ยวกับโรควัวบ้า ปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร PS ส่วนใหญ่ทำมาจากพืชที่ผลิตจากถั่วเหลืองหรือกะหล่ำปลี ทั้งนี้ แม้ผู้คนยังมีความกลัวเกี่ยวกับโรควัวบ้า แต่ก็ไม่มีรายงานเหตุการณ์การติดเชื้อวัวบ้าจาก PS ที่มาจากวัวในสหรัฐอเมริกา

ฟอสฟาติดิลซีรีนปลอดภัยหรือไม่

ร่างกายของคุณผลิต PS ตามธรรมชาติได้เช่นเดียวกับ alpha-GPC ดังนั้น PS จึงเป็นที่ยอมรับได้ดีเช่นกัน นักวิทยาศาสตร์แนะนำว่าปริมาณ PS 300 ถึง 800 มก. ต่อวันนั้นปลอดภัยและดูดซึมได้อย่างมีประสิทธิภาพ¹³

ผลข้างเคียงที่เป็นไปได้ ได้แก่ อาการนอนไม่หลับและปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องอืดหรือท้องไส้ปั่นป่วน ผลข้างเคียงเหล่านี้มักเกิดขึ้นเมื่อรับประทานในปริมาณที่สูงกว่าที่แนะนำ

PS อาจมีผลทำให้เลือดแข็งตัวน้อยลง ดังนั้นควรระมัดระวังหากคุณใช้ยาต้านการอักเสบหรือยาละลายลิ่มเลือด เช่น วาร์ฟาริน นอกจากนี้ PS อาจทำปฏิกิริยากับยาแก้แพ้ ยาแก้ซึมเศร้า และยารักษาโรคต้อหินหรือโรคอัลไซเมอร์

เช่นเดียวกับนูโทรปิกส์ใดๆ คุณควรปรึกษาผู้ให้บริการดูแลสุขภาพของคุณก่อนที่จะเริ่มการเสริม PS โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากคุณกำลังใช้ยาหรือมีอาการป่วย

ข้อมูลอ้างอิง:

1. Sam C, Bordoni B. Physiology, Acetylcholine. [Updated 2022 Apr 14]. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan-.
2. Canal N, Franceschi M, Alberoni M, Castiglioni C, De Moliner P, Longoni A. Effect of L-alpha-glyceryl-phosphorylcholine on amnesia caused by scopolamine. Int J Clin Pharmacol Ther Toxicol. 1991 Mar;29(3):103-7. 
3. Parnetti L, Abate G, Bartorelli L, Cucinotta D, Cuzzupoli M, Maggioni M, Villardita C, Senin U. Multicentre study of l-alpha-glyceryl-phosphorylcholine vs ST200 among patients with probable senile dementia of Alzheimer's type. Drugs Aging. 1993 Mar-Apr;3(2):159-64.
4. Barbagallo Sangiorgi G, Barbagallo M, Giordano M, Meli M, Panzarasa R. alpha-Glycerophosphocholine in the mental recovery of cerebral ischemic attacks. An Italian multicenter clinical trial. Ann N Y Acad Sci. 1994 Jun 30;717:253-69.
5. Lee G, Choi S, Chang J, Choi D, Son JS, Kim K, Kim SM, Jeong S, Park SM. Association of L-α Glycerylphosphorylcholine With Subsequent Stroke Risk After 10 Years. JAMA Netw Open. 2021 Nov 1;4(11):e2136008.
6. Kosicek M., Hecimovic S. Phospholipids and Alzheimer’s Disease: Alterations, Mechanisms and Potential Biomarkers. International Journal of Molecular Science. 2013 Jan;14(1):1310–1322.
7. Yong, T., Qianyong, Z., Mantian, M., Gang, H., Jing, W. (2011) Research on human memory enhancement by phosphatidylserine fortified milk. Chongqing Medicine, 40(30): 3022-3023.
8. Crook T.H., Tinklenberg J., Yesavage J., Petrie W., Nunzi M.G., Massari D.C. “Effects of phosphatidylserine in age-associated memory impairment.” Neurology. 1991 May;41(5):644-9.
9. Gindin J, Novikov M, Kedar D, et al. The effect of plant phosphatidylserine on age-associated memory impairment and mood in the functioning elderly. Geriatric Institute for Education and Research and Dept of Geriatrics; Kaplan Hospital; Rehovot, Israel; 1995.
10. Maggioni M, et al. Effects of phosphatidylserine therapy in geriatric patients with depressive disorders. Acta Psychiatr Scand 1990;81:265-270.
11. Hirayama, S., Terasawa, K., Rabeler, R., Hirayama, T., Inoue, T., Tatsumi, Y., Purpura, M. & Jäger, R. The effect of phosphatidylserine administration on memory and symptoms of attention-deficit hyperactivity disorder: a randomised, double-blind, placebo-controlled clinical trial. J Hum Nutr Diet. 2014 April;27(s2):284–91.
12. Parker AG, Gordon J, Thornton A, Byars A, Lubker J, Bartlett M, Byrd M, Oliver J, Simbo S, Rasmussen C, Greenwood M, Kreider RB. The effects of IQPLUS Focus on cognitive function, mood and endocrine response before and following acute exercise. J Int Soc Sports Nutr. 2011 Oct 21;8:16.
13. Glade MJ, Smith K. Phosphatidylserine and the human brain. Nutrition. 2015 Jun;31(6):781-6.