กาแฟกลายเป็นอาหารสำคัญในชีวิตประจำวันในครัวเรือนส่วนใหญ่ไปแล้ว เนื่องด้วยรสชาติ การคั่ว และส่วนผสมที่หลากหลาย ทำให้การค้นหากาแฟที่เหมาะกับทุกรสนิยมนั้นเป็นเรื่องง่าย กาแฟไม่เพียงแต่มีโปรไฟล์รสชาติที่หลากหลายเท่านั้น แต่ยังมีวิธีอีกมากมายในการชงกาแฟในบ้านของคุณ ซึ่งทำให้การดื่มกาแฟเป็นเรื่องง่ายขึ้นไปอีก

แต่กาแฟนั้นมีคุณค่าเหมือนกับความสนใจที่ได้รับหรือไม่? กาแฟมีข้อเสียหรือไม่ และคุณจะเลือกอะไรที่แตกต่างออกไปถ้ากาแฟไม่ใช่เครื่องดื่มตอนเช้าที่คุณชอบ? มีสาเหตุหลายประการที่บางคนอาจต้องการจำกัดหรือหลีกเลี่ยงกาแฟ บทความนี้จะสอนคุณเกี่ยวกับกาแฟและทางเลือกอื่น ๆ แทนกาแฟยามเช้า

Tประเภทของกาแฟ

เริ่มจากคำถามเก่าแก่ก่อน กาแฟคืออะไรกันแน่? พวกเราหลายคนดื่มกาแฟ แต่มีสักกี่คนที่รู้ว่ามันคืออะไร? กาแฟนั้นชงมาจากเมล็ดของต้นกาแฟที่มีถิ่นกำเนิดในเอธิโอเปีย แต่ยังปลูกในสถานที่อื่น ๆ เช่น แอฟริกา เอเชีย อเมริกากลาง และอเมริกาใต้ กาแฟเติบโตได้ดีที่สุดในพื้นที่เหล่านี้เนื่องจากภูมิอากาศแบบกึ่งเขตร้อน เมล็ดกาแฟมีขนาด รูปร่าง และรสชาติแตกต่างกันไปตามแหล่งที่มา กาแฟอาราบิก้าและโรบัสต้าเป็นกาแฟสองประเภทที่พบมากที่สุด

  • อาราบิก้ามีกลิ่นหอมอ่อน ๆ เมล็ดกาแฟชนิดนี้ปลูกในที่สูงและมีคาเฟอีนต่ำกว่าปกติ เกือบ 70% ของการผลิตกาแฟในโลกมาจากเมล็ดกาแฟอาราบิก้า
  • กาแฟโรบัสต้าส่วนใหญ่จะใช้ในกาแฟผสมและในกาแฟสำเร็จรูป และมีความคุ้มค่ากว่าในการปลูก หากเปรียบเทียบแล้ว เมล็ดกาแฟนี้มีปริมาณคาเฟอีนสูงกว่าและมีรสขมกว่า

นอกจากกาแฟประเภททั่วไปแล้ว ยังมีวิธีต่าง ๆ ในการจัดเตรียมเมล็ดกาแฟสำหรับการชงกาแฟ ขั้นแรกต้องคั่วเมล็ดกาแฟด้วยความร้อนแห้ง การคั่วนี้มีตั้งแต่การคั่วแบบอ่อน ปานกลาง และเข้ม

  • กาแฟคั่วแบบอ่อนจะคั่วในเวลาที่สั้นที่สุดและมักจะมีความเป็นกรดมากกว่า
  • กาแฟคั่วระดับกลางมีความหวานมากกว่าการคั่วแบบอ่อนเล็กน้อยและมีความสมดุลของรสชาติและความเป็นกรด การคั่วแบบนี้เป็นวิธีการที่พบบ่อยที่สุด
  • กาแฟคั่วเข้มทำจากเมล็ดกาแฟคุณภาพต่ำและโดยทั่วไปจะมีรสชาติที่เข้มข้นกว่า

ประโยชน์ของกาแฟต่อสุขภาพ

กาแฟอาจมีประโยชน์ต่อสุขภาพอยู่บ้าง แต่พึงระลึกไว้เสมอว่าประโยชน์เหล่านี้อาจหาได้จากแหล่งอื่นเช่นกัน การเสริมระดับพลังงานเป็นหนึ่งในคำกล่าวอ้างที่มีชื่อเสียงสำหรับกาแฟ สารกระตุ้นที่เรียกว่าคาเฟอีนนั้นเป็นสารออกฤทธิ์ทางจิตที่ใช้มากที่สุดในโลก คาเฟอีนอาจช่วยเพิ่มความจำ อารมณ์ และระดับพลังงานให้เรา นอกจากคาเฟอีนแล้ว กาแฟยังมีวิตามิน B มากมายต่อถ้วยอีกด้วย

แม้ว่ากาแฟจะให้ประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่ก็มีข้อเสียบางประการในการดื่มกาแฟเช่นกัน คาเฟอีนอาจกลายเป็นสิ่งเสพติดได้ และสำหรับผู้ที่ต้องพึ่งพาคาเฟอีน การขาดกาแฟสักแก้วตอนเช้าอาจทำให้ปวดหัวและหงุดหงิดได้ คาเฟอีนยังอาจทำให้เกิดผลที่ไม่พึงประสงค์ เช่น ความวิตกกังวล นอนไม่หลับ ปัญหาทางเดินอาหาร และความดันโลหิตสูง

มีคาเฟอีนในกาแฟมากแค่ไหน?

เหตุผลหลักประการหนึ่งที่ทำให้ผู้คนชื่นชอบการดื่มกาแฟคือการเพิ่มระดับคาเฟอีน เมล็ดกาแฟที่แตกต่างกันจะมอบคาเฟอีนในปริมาณที่แตกต่างกัน แต่โดยทั่วไปแล้ว กาแฟขนาด 8 ออนซ์หนึ่งถ้วยจะให้คาเฟอีน 95 มิลลิกรัม (มก.) การรับคาเฟอีนสูงถึง 400 มก. ต่อวันถือว่าปลอดภัยสำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตาม ปริมาณที่แต่ละคนรับได้อาจเปลี่ยนแปลงไปตามปฏิกิริยาต่อสารในแต่ละบุคคล มักจะมีการแนะนำให้ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรจำกัดการบริโภคคาเฟอีน ส่วนผู้อื่นนั้นอาจต้องจำกัดการบริโภคคาเฟอีนด้วยเหตุผลหลายประการ

ทางเลือกที่ดีต่อสุขภาพแทนกาแฟ

มีทางเลือกมากมายแทนกาแฟยามเช้า ตั้งแต่กาแฟเห็ดและชาดีแคฟไปจนถึงมัทฉะ คุณจะหาสิ่งที่เหมาะกับคุณได้แน่ หากคุณกำลังพยายามลดการบริโภคกาแฟ ต่อไปนี้คือตัวเลือกบางอย่างที่คุณอาจชอบ

1. กาแฟเห็ด

กาแฟเห็ดอาจเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับผู้ที่มองหาเครื่องดื่มที่มีคุณค่าทางโภชนาการ กาแฟที่ปรุงจากเห็ดอาจมีคาเฟอีน แต่มักจะต่ำกว่ากาแฟปกติหนึ่งแก้ว กาแฟเห็ดประเภทอื่น ๆ เช่น โกโก้ร้อนเห็ด มีตัวเลือกที่ปราศจากคาเฟอีนด้วยเช่นกัน

กาแฟเห็ดทำโดยใช้เห็ดแห้งและแยกสารประกอบออกจากเห็ด โดยทั่วไปจะพบได้ในรูปแบบผงที่ผสมมาแล้วล่วงหน้า

2. ชาหรือกาแฟไร้คาเฟอีน (ดีแคฟ)

เมื่อพยายามหลีกเลี่ยงหรือจำกัดคาเฟอีน กาแฟที่ไม่มีคาเฟอีนหรือชาที่ไม่มีคาเฟอีนอาจเป็นทางเลือกที่ดี การขจัดคาเฟอีนต้องสูงถึง 97% เพื่อให้เครื่องดื่มดังกล่าวจัดอยู่ในประเภทดีแคฟ กระบวนการชงกาแฟที่ไม่มีคาเฟอีนนั้นคล้ายกับกาแฟที่มีคาเฟอีน กาแฟดีแคฟหนึ่งถ้วยมีคาเฟอีนประมาณ 2 มก. ลองมองหาฉลากที่ระบุว่าดีแคฟหรือตรวจสอบข้อมูลคาเฟอีนทั้งหมดใต้ฉลากข้อมูลโภชนาการ ทั้งนี้ ชาบางประเภทมีคาเฟอีน เช่น ชาดำและชาเขียว ทั้งคู่ต่างมีคาเฟอีน แต่ก็มีชาหลายประเภทที่ไม่มีคาเฟอีน เช่น ชาสมุนไพร

3. จาย

บ่อยครั้ง จายจะได้รับการเรียกว่า “chai tea” แต่คำว่า chai (จาย) ก็แปลว่า “ชา”อยู่แล้ว! นี่คือชาดำชนิดหนึ่งที่มีรสชาติเข้มข้น ชาชนิดนี้ไม่ได้ไร้คาเฟอีน แต่มีน้อยกว่ากาแฟแบบดั้งเดิม จายหนึ่งถ้วยมีคาเฟอีนประมาณ 50 มก. พร้อมด้วยคุณประโยชน์ทางโภชนาการบางอย่างเช่นกัน อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ควรทราบคือ จายบางประเภทที่จำหน่ายนั้นถูกขจัดคาเฟอีนออก ดังนั้นหากคุณชอบรสชาติแต่ไม่ชอบคาเฟอีน คุณอาจลองหาจายประเภทนี้ดูได้

4. มัทฉะ

มัทฉะคือชาเขียวที่ปลูกโดยไม่ถูกแสงแดดโดยตรง หลังจากที่ใบชาพร้อมที่จะเก็บเกี่ยว ใบชาจะถูกบดให้เป็นผงสีเขียวสดละเอียด มัทฉะมักมีคาเฟอีนมากกว่าชาเขียวทั่วไป แต่ก็มีสารอาหารมากกว่าเนื่องจากใช้ชาทั้งใบ ประโยชน์หลักต่อสุขภาพประการหนึ่งของมัทฉะคือคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระ คุณควรรับประทานสารต้านอนุมูลอิสระจากอาหารเนื่องจากมันจะช่วยให้เซลล์ของคุณแข็งแรง

เมื่อซื้อมัทฉะ สิ่งสำคัญคือต้องซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เนื่องจากบางครั้งมัทฉะอาจมีการสัมผัสกับยาฆ่าแมลงหรือสารเคมีที่ไม่ปลอดภัย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพการเจริญเติบโต

5. เยอร์บา มาเต

เยอร์บา มาเตมีแหล่งที่มาดั้งเดิมในอเมริกาใต้ แต่ได้รับความนิยมในสหรัฐอเมริกา เยอร์บา มาเตเป็นชาสมุนไพรที่มีปริมาณคาเฟอีนใกล้เคียงกับกาแฟ เยอร์บา มาเตหนึ่งถ้วยมีคาเฟอีนประมาณ 80 มก.

หากจะเริ่มรับประทานเยอร์บา มาเต คุณควรปรึกษาแพทย์ของคุณก่อน การศึกษาบางชิ้นได้แสดงให้เห็นถึงปฏิกิริยาระหว่างการรักษาด้วยยา ซึ่งอาจเกิดขึ้นกับยากล่อมประสาท ยาคลายกล้ามเนื้อ และยารักษาโรคพาร์กินสัน

6. นมสีทอง

แม้นี่จะไม่ใช่กาแฟแต่ก็ยังรู้สึกเหมือนได้รับอ้อมกอดจากเครื่องดื่ม นี่คือเครื่องดื่มที่ปราศจากคาเฟอีนซึ่งทำจากนมหรือนมที่ไม่ใช่นมวัวและเครื่องเทศ เช่น ขมิ้นและอบเชย นมสีทองมีต้นกำเนิดในอินเดียและอาจเรียกว่านมขมิ้น (turmeric milk) ก็ได้ คุณอาจเตรียมเครื่องดื่มแสนอร่อยนี้ตั้งแต่เริ่มต้นหรือใช้ส่วนผสมเครื่องเทศนมขมิ้น เครื่องดื่มนี้ไม่เพียงแต่ปราศจากคาเฟอีนเท่านั้น แต่ยังมีสารอาหารสูง ดังนั้นจึงไม่มีความเสี่ยงในการเสพติดและมีผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์น้อยลง เมื่อดื่มนมขมิ้น โปรดจำไว้ว่าสีเหลืองอาจเปื้อนเสื้อผ้าหรือผ้าขนหนูได้

7. น้ำมะนาว

เราทุกคนอาจได้รับประโยชน์จากการดื่มน้ำมากขึ้น โดยเฉลี่ยแล้ว บุคคลที่มีสุขภาพดีควรตั้งเป้าที่จะดื่มน้ำในปริมาณครึ่งหนึ่งของน้ำหนักตัว หน่วยเป็นออนซ์ แทนที่จะดื่มกาแฟร้อน ๆ คุณอาจลองดื่มน้ำมะนาวร้อนแทน น้ำเป็นเครื่องดื่มที่มีแคลอรีต่ำและไม่มีคาเฟอีน การดื่มน้ำมะนาวยังช่วยเพิ่มปริมาณวิตามินซีอีกด้วย หากต้องการผสม ให้ลองเติมผลไม้หรือสมุนไพรอื่น ๆ ลงในน้ำร้อนแทนกาแฟ

คาเฟอีนไม่ได้เหมาะสำหรับทุกคน และนั่นก็ไม่ใช่ปัญหา ด้วยทางเลือกแทนกาแฟทั้งหมดเหล่านี้ การค้นหาเครื่องดื่มอุ่น ๆ เพื่อความสบายตัวด้วยจึงไม่ใช่เรื่องยากเลย การใช้ทางเลือกอื่นแทนกาแฟสามารถลดความเสี่ยงของความดันโลหิตสูง ภาวะถอนคาเฟอีน และแม้กระทั่งปัญหาฟันเหลือง การเลือกเครื่องดื่มอื่นแทนกาแฟยังให้ประโยชน์ต่อสุขภาพโดยไม่ทำให้ต้องพึ่งพาเครื่องดื่มตอนเช้า โปรดระวังสารเติมแต่งอื่น ๆ ที่เพิ่มเข้าไปในกาแฟ เช่น ครีมและน้ำตาล สิ่งเหล่านี้อาจเป็นแหล่งพลังงานเพิ่มเติมที่ซ่อนเร้น ซึ่งร่างกายของคุณอาจต้องการหรือไม่ต้องการก็เป็นได้

ข้อมูลอ้างอิง:

  1. National Coffee Association. NCA. (n.d.). https://www.ncausa.org/About-Coffee/What-is-Coffee.
  2. James, J. E. (1997). Understanding caffeine: A biobehavioral analysis. Sage Publications, Inc.
  3. Ferré S. (2008). An update on the mechanisms of the psychostimulant effects of caffeine. Journal of neurochemistry, 105(4), 1067–1079. https://doi.org/10.1111/j.1471-4159.2007.05196.x
  4. Watson, E. J., Coates, A. M., Kohler, M., & Banks, S. (2016). Caffeine Consumption and Sleep Quality in Australian Adults. Nutrients, 8(8), 479. https://doi.org/10.3390/nu8080479
  5. Heck, C. I., & de Mejia, E. G. (2007). Yerba Mate Tea (Ilex paraguariensis): a comprehensive review on chemistry, health implications, and technological considerations. Journal of food science, 72(9), R138–R151. https://doi.org/10.1111/j.1750-3841.2007.00535.x
  6. Carman, A. J., Dacks, P. A., Lane, R. F., Shineman, D. W., & Fillit, H. M. (2014). Current evidence for the use of coffee and caffeine to prevent age-related cognitive decline and Alzheimer's disease. The journal of nutrition, health & aging, 18(4), 383–392. https://doi.org/10.1007/s12603-014-0021-7