ฟีนูกรีก (Trigonella foenum-graecum) เดิมใช้ในการแพทย์แผนจีนและอายุรเวท เป็นสมุนไพรที่ได้รับการบันทึกว่ามีประโยชน์ต่อสุขภาพเป็นเวลาหลายพันปี นอกจากนี้ฟีนูกรีกยังใช้ปรุงรสอาหารอินเดียหลายชนิด ใช้เป็นเครื่องเทศในการปรุงอาหารทำให้อาหารหอมมัน พร้อมกับเพิ่มคุณค่าทางโภชนาการด้วยวิตามินและแร่ธาตุที่ดีต่อสุขภาพ

เมล็ดฟีนูกรีกเพียง 1 ช้อนโต๊ะจะให้ไฟเบอร์ 3 กรัม โปรตีน 3 กรัม และธาตุเหล็ก 20 เปอร์เซ็นต์ของปริมาณที่แนะนำต่อวัน ฟีนูกรีกมักพบในรูปแบบผงหรือเมล็ด คุณจึงสามารถเพิ่มเข้าไปในกิจวัตรประจำวันของคุณได้อย่างง่ายดาย

ประโยชน์ต่อสุขภาพของฟีนูกรีกมีอะไรบ้าง?

มีข้อบ่งชี้หลายประการว่าฟีนูกรีกช่วยสนับสนุนสุขภาพที่ดีขึ้นในการศึกษาทั้งในมนุษย์และสัตว์ การลดระดับน้ำตาลในเลือดและโคเลสเตอรอล การปรับปรุงการเผาผลาญ การช่วยในการย่อยอาหาร และการชักนำการคลอด นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งของประโยชน์ต่อสุขภาพที่ฟีนูกรีกอาจให้คุณได้

1. ฟีนูกรีกอาจลดน้ำตาลในเลือด

การศึกษาชิ้นหนึ่งพบว่าการเพิ่มเมล็ดฟีนูกรีกแบบผงปริมาณ 15 กรัมที่แช่ในน้ำจะช่วยลดระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานที่ไม่พึ่งอินซูลิน (NIDDM) ได้อย่างมีนัยสำคัญหลังรับประทานเข้าไป ระดับอินซูลินลดลงหลังจากที่ผู้เข้าร่วมการศึกษาบริโภคผงฟีนูกรีก

ฟีนูกรีกยังช่วยสนับสนุนระดับน้ำตาลในเลือดระหว่างอดอาหารได้อย่างสมดุลในผู้ป่วยโรคเบาหวาน การศึกษาเพิ่มเติมพบว่าผู้ป่วยโรคเบาหวานประเภทที่ 1 ที่รับประทานผงเมล็ดฟีนูกรีก 50 กรัมเป็นเวลาสิบวันวันละสองครั้งในมื้อกลางวันและมื้อเย็นมีระดับคอเลสเตอรอลรวมและ LDL ที่ต่ำกว่าพร้อมระดับน้ำตาลในเลือดที่ดีขึ้น

2. ฟีนูกรีกอาจลดคอเลสเตอรอล

มีหลักฐานว่าฟีนูกรีกอาจลดระดับคอเลสเตอรอลได้ เมื่อบริโภคปริมาณ 2.5 กรัมวันละสองครั้งเป็นเวลาสามเดือน จะลดคอเลสเตอรอลรวมและไตรกลีเซอไรด์สำหรับผู้ป่วยที่มีทั้ง NIDDM และโรคหลอดเลือดหัวใจ (CAD) ได้อย่างมีนัยสำคัญ ปริมาณเดียวกันนี้จะช่วยลดระดับน้ำตาลในเลือดทั้งหลังรับประทานอาหารและระหว่างอดอาหารได้อย่างมีนัยสำคัญ

อีกหนึ่งการศึกษาพบว่าผู้ป่วยโรคเบาหวานประเภท 1 ที่รับประทานผงฟีนูกรีก 50 กรัมวันละสองครั้งเป็นเวลาสิบวันมีระดับคอเลสเตอรอล LDL (ไม่ดี) ในเลือดต่ำลงและคอเลสเตอรอลรวมลดลง

3. ฟีนูกรีกอาจปรับปรุงสุขภาพทางเดินอาหาร

การศึกษาเกี่ยวกับฟีนูกรีกได้เปิดเผยว่าสมุนไพรโบราณนี้อาจมีคุณสมบัติในการต้านมะเร็ง ผู้ที่มีแผลในกระเพาะอาหารที่เกิดจากเอธานอลได้รับการรักษาด้วยอาหารเสริมฟีนูกรีก สารสกัดเจลที่ทำจากเมล็ดฟีนูกรีกมีผลป้องกันแผลในกระเพาะอาหารได้อย่างมีนัยสำคัญ

คุณสมบัติในการป้องกันเหล่านี้เกิดจากการต่อต้านการหลั่งสารของฟีนูกรีก บวกกับการเพิ่มขึ้นของศักยภาพในการต้านอนุมูลอิสระของเยื่อบุกระเพาะอาหารซึ่งช่วยลดการบาดเจ็บของเยื่อเมือก การศึกษานี้ยังระบุด้วยว่าเจลเมล็ดฟีนูกรีกมีประสิทธิภาพมากกว่าโอเมพราโซล ซึ่งเป็นยารักษาโรคในการป้องกันการก่อตัวของแผลในกระเพาะอาหาร

ฟีนูกรีกยังช่วยบรรเทาอาการไม่สบายจากอาการแสบร้อนกลางอก การศึกษานำร่องพบว่าผู้เข้าร่วมที่มีอาการแสบร้อนกลางอกน้อยบ่อยครั้งซึ่งรับประทานฟีนูกรีกเป็นเวลาสองสัปดาห์มีอาการแสบร้อนกลางอกน้อยลง การศึกษายังพบว่า ฟีนูกรีกมีประสิทธิภาพเท่ากับยาลดกรดที่จำหน่ายหน้าเคาน์เตอร์

การระงับความอยากอาหารเป็นอีกประโยชน์ที่น่าประหลาดใจที่อาจเกี่ยวข้องกับฟีนูกรีก การศึกษาทางคลินิกของฟีนูกรีกได้พบว่ามีความอยากอาหารลดลงและปริมาณไขมันลดลง

เนื่องจากมีไฟเบอร์สูงซึ่งมีไฟเบอร์ที่ละลายน้ำได้ 3 กรัมต่อช้อนโต๊ะ ฟีนูกรีกจึงสามารถช่วยบรรเทาอาการท้องอืดและท้องผูกได้ คุณสมบัติบรรเทาอาการระคายเคืองยังช่วยบรรเทาความรู้สึกไม่สบายของระบบย่อยอาหารด้วยการสร้างฟิล์มป้องกันเหนือเยื่อหุ้มทางเดินอาหาร ดังนั้นจึงช่วยบรรเทาอาการระคายเคือง

4. ฟีนูกรีกอาจช่วยบรรเทาอาการปวดประจำเดือน

ชาวอียิปต์โบราณใช้ฟีนูกรีกเพื่อช่วยเกี่ยวกับอาการปวดประจำเดือนหรือ dysmenorrhea การศึกษาในปัจจุบันแสดงให้เห็นว่าสตรีที่ได้รับผงเมล็ดฟีนูกรีก 900 มิลลิกรัม (มก.) วันละ 3 ครั้งในช่วง 3 วันแรกของรอบเดือนเป็นเวลา 2 เดือนติดต่อกันจะรู้สึกถึงความเจ็บปวดที่รุนแรงน้อยลงและระยะเวลาของอาการปวดน้อยลง อาการอื่น ๆ ที่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยฟีนูกรีกได้แก่ อาการคลื่นไส้ ปวดศีรษะ เหนื่อยล้า และอาเจียนโดยไม่มีรายงานผลข้างเคียงเชิงลบ

5. ฟีนูกรีกอาจปรับปรุงความใคร่ชายและหญิง

ทั้งบุรุษและสตรีรายงานว่าความต้องการทางเพศและความเร้าอารมณ์เพิ่มขึ้นด้วยการเสริมฟีนูกรีก

การศึกษาหกสัปดาห์ที่ให้ฟีนูกรีก 600 มก. แก่ผู้ชาย 30 คนพบว่าผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่รายงานว่ามีสมรรถภาพทางเพศที่ดีต่อสุขภาพ ความอึด ความเร้าอารมณ์ทางเพศ และความแข็งแกร่งมากขึ้น ผู้หญิงที่รับประทานสารสกัดฟีนูกรีกในปริมาณเท่ากันพบว่าระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนและเอสตราไดออลฟรีเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญหลังการรับประทานอาหารเสริม 8 สัปดาห์ ซึ่งเป็นสาเหตุของความต้องการทางเพศและความตื่นตัวที่ฟื้นคืนมา

การวิจัยเพิ่มเติมแสดงให้เห็นว่าฟีนูกรีกอาจช่วยสนับสนุนระดับเทสโทสเตอโรนในผู้ชายเช่นกัน การศึกษาแปดสัปดาห์ได้ให้ฟีนูกรีก 500 มก. แก่ชายซึ่งศึกษาในระดับวิทยาลัยจำนวน 30 คนในแต่ละวัน ผู้ชายเหล่านี้ทำการยกน้ำหนักสี่ครั้งต่อสัปดาห์ ในขณะที่กลุ่มที่ไม่ได้รับประทานฟีนูกรีกพบว่าระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนลดลงเล็กน้อย แต่กลุ่มที่ทานฟีนูกรีกมีระดับฮอร์โมนเทสโทสเตอโรนเพิ่มขึ้นและเปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกายลดลง ฮอร์โมนเพศชายยังมีผลดีต่อความใคร่ในเพศชายอีกด้วย

6. ฟีนูกรีกอาจสนับสนุนการผลิตน้ำนมแม่

สำหรับมารดาที่พยายามผลิตน้ำนมแม่ให้เพียงพอสำหรับเลี้ยงบุตร ฟีนูกรีกอาจเป็นทางเลือกที่เป็นธรรมชาติแทนยาที่ต้องสั่งโดยแพทย์เพื่อรักษาการผลิตน้ำนมแม่

กลุ่มมารดา 66 คนถูกแบ่งออกเป็นสามกลุ่ม กลุ่มหนึ่งได้รับชาฟีนูกรีก อีกกลุ่มหนึ่งได้รับยาหลอก และกลุ่มสุดท้ายไม่ได้รับอะไรเลย (กลุ่มควบคุม) การศึกษาพบว่าทั้งยาหลอกและกลุ่มควบคุมเพิ่มปริมาตรของนมแม่ที่ปั๊มได้ 34 มิลลิลิตร (มล.) (1.5 ออนซ์) กลุ่มชาฟีนูกรีกเพิ่มปริมาณนมที่ปั๊มได้ 73 มล. (2.47 ออนซ์)

ในการศึกษาอีกครั้งหนึ่ง มารดา 77 คนต้องดื่มชาเมล็ดฟีนูกรีกเป็นเวลา 14 วัน มารดาเหล่านี้พบว่าชาเพิ่มการผลิตน้ำนมแม่และช่วยให้บุตรมีน้ำหนักเพิ่มขึ้น

7. ฟีนูกรีกอาจช่วยเรื่องการอักเสบของผิวหนัง

หลายวัฒนธรรมใช้ฟีนูกรีกเป็นยาพอกเพื่อช่วยบรรเทาผิวที่ระคายเคืองและอักเสบ เดิมแล้วมีการใช้ฟีนูกรีกรักษาสภาพผิวหนังอักเสบ เช่น กลาก แผลพุพอง และฝี หรือการติดเชื้อของรูขุมขนที่ทำให้เกิดฝี

การศึกษาล่าสุดแสดงให้เห็นว่าสารสกัดจากเมล็ดฟีนูกรีกช่วยลดความเจ็บปวดและการอักเสบของหนูที่มีอาการบวมน้ำหรือบวมที่อุ้งเท้าได้อย่างมีนัยสำคัญ ฤทธิ์ต้านการอักเสบและแก้ปวด (บรรเทาอาการปวด) อาจมีสาเหตุมาจากโพลีแซ็กคาไรด์เมือกและซาโปนินสเตียรอยด์ของฟีนูกรีก

วิธีใช้ฟีนูกรีก

ในขณะที่อาหารเสริมฟีนูกรีกมักจะพบในรูปแบบผงหรือเมล็ด คุณสามารถบริโภคสมุนไพรที่มีคุณค่าทางโภชนาการนี้ได้หลายวิธี

คุณสามารถใช้ฟีนูกรีกด้วยวิธีต่อไปนี้:

  • แคปซูลอาหารเสริมด้วยการรับประทาน – วิธีนี้อาจเหมาะอย่างยิ่งหากคุณกำลังมองหาวิธีที่สะดวกที่สุดในการสัมผัสกับฤทธิ์ในการลดน้ำตาลในเลือดและคอเลสเตอรอลโดยฟีนูกรีก
  • ชาสมุนไพร – การดื่มชาสมุนไพรฟีนูกรีกอาจดีที่สุดสำหรับมารดาที่เลี้ยงลูกด้วยนมเมื่อพิจารณาจากการศึกษาเกี่ยวกับการเพิ่มปริมาณน้ำนมแม่โดยใช้ชา อย่างไรก็ตาม อาหารเสริมก็อาจมีผลคล้ายกับชา ในการทำชา เพียงแค่คนผงฟีนูกรีกหนึ่งช้อนโต๊ะลงในน้ำอุ่นแล้วดื่ม คุณยังสามารถต้มเมล็ดพืชด้วยสมุนไพรต้านการอักเสบอื่น ๆ เช่น ขมิ้น อบเชย และขิง ต้มเป็นเวลา 10 นาทีและปล่อยให้เย็นก่อนดื่ม
  • ยาพอกเฉพาะที่ – การใช้เมล็ดพืชเพื่อทำครีมทาเฉพาะที่เหมาะเป็นอย่างยิ่งสำหรับการระคายเคืองผิวหนังและการอักเสบ
  • การอาบน้ำสมุนไพร – การใช้เมล็ดพืชหรือแป้งในอ่างน้ำอุ่นอาจส่งผลดีต่อสภาพผิวอักเสบ เช่น กลาก
  • เมล็ด – การแช่เมล็ดฟีนูกรีกในน้ำข้ามคืนเป็นวิธีที่ดีในการเตรียมเมล็ดโดยธรรมชาติโดยไม่ต้องแปรรูป เพียงรับประทานเมล็ดที่แช่ไว้หนึ่งช้อนโต๊ะในตอนเช้าเพื่อให้ระบบย่อยอาหารและน้ำตาลในเลือดดีขึ้น
  • ต้นอ่อน – คุณสามารถแตกหน่อเมล็ดฟีนูกรีกได้โดยการแช่ในน้ำค้างคืน แล้วเปลี่ยนน้ำในตอนเช้า ทำซ้ำขั้นตอนนี้เป็นเวลาสองถึงสามวันจนกว่าต้นอ่อนสีเขียวจะปรากฏขึ้น ตอนนี้ก็พร้อมที่จะเพิ่มลงในจานผักหรือธัญพืชเพื่อรับประทานได้แล้ว ลองโรยต้นอ่อนนี้ลงบนสลัดสดหรือจานคีนัวเพื่อเพิ่มเนื้อสัมผัสและรสชาติ
  • เครื่องปรุงรส – ใช้เป็นสมุนไพรสำหรับปรุงรสอาหารอินเดียแบบดั้งเดิม สามารถเพิ่มฟีนูกรีกในอาหารต่าง ๆ เพื่อประโยชน์ทางโภชนาการและรสชาติที่อร่อยแบบหอมมัน สามารถใส่ผงและเมล็ดฟีนูกรีกลงในอาหารจานโปรดของคุณ มักใช้ในแกงกะหรี่และซอส

ความเสี่ยงและผลข้างเคียงของฟีนูกรีก

แม้ว่าโดยทั่วไปถือว่าปลอดภัย แต่คุณควรตระหนักถึงผลข้างเคียงที่ไม่รุนแรงและปฏิกิริยาระหว่างยา/สมุนไพรที่อาจเกิดขึ้น

มีรายงานเกี่ยวกับอาการอาหารไม่ย่อยและท้องร่วงเมื่อใช้ฟีนูกรีก มีรายงานผลข้างเคียงที่ร้ายแรงกว่าด้วยการศึกษาในสัตว์ทดลอง เมื่อนำฟีนูกรีกไปใช้ในปริมาณที่สูงมาก การศึกษาในสัตว์ทดลองแสดงผลที่ไม่พึงประสงค์ ซึ่งรวมถึงภาวะเจริญพันธุ์ที่ลดลง ความเสี่ยงต่อการแท้งที่เพิ่มขึ้น ความเสียหายของดีเอ็นเอ และปัญหาทางระบบประสาท ปริมาณที่ใช้ในการศึกษาในสัตว์เหล่านี้สูงกว่าปริมาณที่แนะนำสำหรับการบริโภคของมนุษย์มาก

หากคุณเป็นเบาหวานที่รับประทานยาลดน้ำตาลในเลือด คุณควรใช้ความระมัดระวังเมื่อรับประทานฟีนูกรีก เนื่องจากยังแสดงคุณสมบัติในการลดน้ำตาลในเลือดอีกด้วย

คุณอาจต้องการหลีกเลี่ยงฟีนูกรีกหากคุณมีอาการผิดปกติในการรับประทานอาหารหรือมีความอยากอาหารลดลง เนื่องจากมันช่วยลดความอยากอาหารและทำให้ปริมาณไขมันลดลง

ควรปรึกษาแพทย์ของคุณก่อนรับประทานฟีนูกรีกหรือสมุนไพรหรืออาหารเสริมใหม่ ๆ

ภาพรวมของฟีนูกรีก

ด้วยประวัติศาสตร์อันยาวนานของการใช้เป็นยาและสมุนไพรปรุงแต่งกลิ่น ฟีนูกรีกเป็นที่รู้จักในด้านประโยชน์ต่อสุขภาพในหลายวัฒนธรรม ตั้งแต่การใช้ปรุงรสในแกงกะหรี่อินเดียไปจนถึงประโยชน์ในการผลิตน้ำนมแม่ผ่านชาสมุนไพร ฟีนูกรีกเต็มไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการและมีรสชาติหวานมัน หอมหวาน และน่ารับประทาน

ไม่ว่าสถานการณ์ของคุณจะเป็นอย่างไร ฟีนูกรีกก็อัดแน่นไปด้วยสารอาหารมากมาย เช่น ไฟเบอร์ โปรตีน เหล็ก แมกนีเซียม และวิตามิน B6 ที่ให้สารอาหารที่เข้มข้นสำหรับทุกคน

อ้างอิง:

  1. Basch E, Ulbricht C, Kuo G, Szapary P, Smith M. Therapeutic applications of fenugreek. Altern Med Rev. 2003;8(1):20-27.
  2. Madar Z, Abel R, Samish S, Arad J. Glucose-lowering effect of fenugreek in non-insulin dependent diabetics. Eur J Clin Nutr. 1988;42(1):51-54.
  3. Neelakantan N, Narayanan M, de Souza RJ, van Dam RM. Effect of fenugreek (Trigonella foenum-graecum L.) intake on glycemia: a meta-analysis of clinical trials. Nutr J. 2014;13:7. Published 2014 Jan 18. doi:10.1186/1475-2891-13-7
  4. Sharma RD, Raghuram TC, Rao NS. Effect of fenugreek seeds on blood glucose and serum lipids in type I diabetes. Eur J Clin Nutr. 1990;44(4):301-306.
  5. Bordia A, Verma SK, Srivastava KC. Effect of ginger (Zingiber officinale Rosc.) and fenugreek (Trigonella foenumgraecum L.) on blood lipids, blood sugar and platelet aggregation in patients with coronary artery disease. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 1997;56(5):379-384. doi:10.1016/s0952-3278(97)90587-1
  6. Pandian RS, Anuradha CV, Viswanathan P. Gastroprotective effect of fenugreek seeds (Trigonella foenum graecum) on experimental gastric ulcer in rats. J Ethnopharmacol. 2002;81(3):393-397. doi:10.1016/s0378-8741(02)00117-4
  7. DiSilvestro RA, Verbruggen MA, Offutt EJ. Anti-heartburn effects of a fenugreek fiber product. Phytother Res. 2011;25(1):88-91. doi:10.1002/ptr.3229
  8. Mathern JR, Raatz SK, Thomas W, Slavin JL. Effect of fenugreek fiber on satiety, blood glucose and insulin response and energy intake in obese subjects. Phytother Res. 2009;23(11):1543-1548. doi:10.1002/ptr.2795
  9. Chevassus H, Molinier N, Costa F, Galtier F, Renard E, Petit P. A fenugreek seed extract selectively reduces spontaneous fat consumption in healthy volunteers. Eur J Clin Pharmacol. 2009;65(12):1175-1178. doi:10.1007/s00228-009-0733-5
  10. Younesy S, Amiraliakbari S, Esmaeili S, Alavimajd H, Nouraei S. Effects of fenugreek seed on the severity and systemic symptoms of dysmenorrhea. J Reprod Infertil. 2014;15(1):41-48.
  11. Steels E, Rao A, Vitetta L. Physiological aspects of male libido enhanced by standardized Trigonella foenum-graecum extract and mineral formulation. Phytother Res. 2011;25(9):1294-1300. doi:10.1002/ptr.3360
  12. Turkyılmaz C, Onal E, Hirfanoglu IM, et al. The effect of galactagogue herbal tea on breast milk production and short-term catch-up of birth weight in the first week of life. J Altern Complement Med. 2011;17(2):139-142. doi:10.1089/acm.2010.0090
  13. Vyas S, Agrawal RP, Solanki P, Trivedi P. Analgesic and anti-inflammatory activities of Trigonella foenum-graecum (seed) extract. Acta Pol Pharm. 2008;65(4):473-476.
  14. Dawid-Pać R. Medicinal plants used in treatment of inflammatory skin diseases. Postepy Dermatol Alergol. 2013;30(3):170-177. doi:10.5114/pdia.2013.35620